Projekt Norwerski – O projekcie

Po pandemii COVID-19 zagrożenie chorobami zakaźnymi pozostaje na pierwszym miejscu wśród obaw związanych ze zdrowiem publicznym. Wzrost ruchów antyszczepionkowych i migracji z krajów o niskim poziomie zaszczepialności zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia ogniska chorób, które do tej pory uważane były za kontrolowane.

Jednym z najważniejszych wniosków wyciągniętych z pandemii jest rola systemów informacyjnych umożliwiających monitorowanie rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych w czasie zbliżonym do rzeczywistego.

Rolą systemu wczesnego ostrzegania jest zapewnienie szybkiej reakcji na potencjalne ognisko choroby przez wszystkie strony zaangażowane w działania transgraniczne. Choroby zakaźne stanowią bowiem zagrożenie także dla krajów sąsiadujących. 

Istnieje kilka współczesnych przykładów przemawiających za wprowadzeniem ściślejszego systemu nadzoru nad chorobami zakaźnymi w Polsce.

1. Odra. Do niedawna uważano, że dzięki szczepionce MMR odra jest całkowicie pod kontrolą. Zmniejszający się odsetek szczepień powoduje spadek zaszczepialności poniżej progu odporności stadnej. Według danych przekazanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, w 2022 r. wśród badanych odnotowano ponad 72 tys. odmów szczepienia, co oznacza ponad 13-krotny wzrost w ciągu 10 lat. Innym czynnikiem przyczyniającym się do wzrostu zachorowalności na odrę, może być zwiększona imigracja z krajów o niskim wskaźniku wyszczepialności.
2. Legionella. Epidemia choroby legionistów w 2023 r. doprowadziła do śmierci 25 osób, ponieważ jej rozprzestrzenianie zostało wykryte przez lokalne szpitale i regionalnych urzędników sanitarnych. Przeszkodą był brak możliwości połączenia łańcuchów transmisyjnych, ze względu na brak scentralizowanego systemu monitorowania w czasie rzeczywistym.
3. Wirus HIV. Choroby przenoszone drogą płciową.  Ich początek jest szczególnie trudny do oceny. Z danych zebranych przez Główny Inspektorat Sanitarny wynika, że w 2022 r. liczba zgłoszonych przypadków zakażenia wirusem HIV wzrosła o 90%.

Opracowanie nowoczesnego systemu monitoringu i wczesnego ostrzegania w znacznym stopniu pomoże w zarządzaniu chorobami zakaźnymi.

Beneficjent: Departament Analiz i Strategii w Ministerstwie Zdrowia w partnerstwie z Norweskim Dyrektoriatem ds. Zdrowia

Okres realizacji projektu: czerwiec 2024 – kwiecień 2025

Łączna wysokość wydatków kwalifikowalnych Projektu: 1 116 169,96 PLN 

Grupy docelowe:

Ministerstwo Zdrowia Rzeczypospolitej Polskiej, które jest odpowiedzialne za tworzenie strategii w obszarze opieki zdrowotnej. Strategie i zarządzanie centralne powinny być oparte na danych i dowodach. W wyniku przeglądu inwentaryzacji, przeglądu literatury i wymiany doświadczeń z partnerem, Ministerstwo uzyska wiedzę na temat mapowania ognisk chorób zakaźnych i ich monitorowania. Projekt położy podwaliny pod budowę systemu monitorowania chorób.

Norweski Dyrektoriat ds.  Zdrowia, który  działa na rzecz promowania zdrowia i odporności oraz jest siłą sprawczą zrównoważonych, skoordynowanych i sprawiedliwych usług opieki zdrowotnej. Kieruje i koordynuje wspólny kierunek cyfryzacji sektora zdrowia w Norwegii. Norweska Dyrekcja Zdrowia skorzysta na wymianie doświadczeń z partnerem posiadającym wiedzę w zakresie budowania modeli prognostycznych i mapowania potrzeb zdrowotnych. Partner uzyska informacje z przeglądu literatury na temat chorób zakaźnych, przygotowanego przez stronę polską.

Zaplanowane działania

Prace analityczne i programistyczne, przeprowadzanie przeglądu istniejących systemów i inicjatyw, eksploracyjna analiza danych i przygotowanie zarysu nowego potencjalnego systemu, stałe spotkania on-line z przedstawicielami partnera, 5 wizyt studyjnych. Projekt zakłada również stałą wymianę wiedzy oraz dobrych praktyk.

Oczekiwane efekty:

1. Przygotowanie przeglądu systemów monitorowania i podejmowanych inicjatyw w zakresie chorób zakaźnych.
2. Stworzenie kompendium wiedzy wybranych chorób zawierające potencjalne podejście do modelowania.
3. Zwiększenie wiedzy na temat kontroli i profilaktyki chorób zakaźnych.
4. Przeprowadzenie eksploracyjnej analizy danych dotyczących wybranych chorób zakaźnych.
5. Przygotowanie projektu wdrożenia  systemu wczesnego ostrzegania w formie mapy drogowej, składającej się ze wszystkich niezbędnych kroków do jego stworzenia, z zarysem sugerowanych podejść do modelowania poszczególnych typów chorób oraz z uwzględnieniem zidentyfikowanych ograniczeń w realizacji.